37 wierszy (01) – Rozpoczęcie

Podstawową metodą treningową w stylu Hao jest forma składająca się z 37 sekwencji ruchowych. Skompilował ją mistrz Zhai Weichuan — znany powszechnie jako Stary Mistrz, choć „stary” w tym przypadku odnosi się raczej do jego doświadczenia niż do, równie szacownego, wieku.

Spod jego ręki (a zapewne również przy współudziale jego syna) wyszło wiele wersji form. Istnieją m.in. dwie wersje formy 13-ruchowej, forma 26-ruchowa dla seniorów, a także 34-ruchowa, która być może była tylko efemerycznym eksperymentem. Sam już nie jestem pewien — tylu form się chyba uczyłem!

Mistrz Zhai doszedł do wniosku, że tradycyjna forma 108-ruchowa jest zbyt długa i postanowił ją skrócić. Oczywiście nie oznacza to, że forma straciła jakiekolwiek elementy tradycyjnego nauczania. Wręcz przeciwnie — można powiedzieć, że stała się „gęstsza”. Tradycyjność nie polega przecież na trzymaniu się sztywno starych przepisów, ale na zachowaniu zasad. Do takiego wniosku dochodzi się z czasem — mnie zajęło to sporo lat praktyki — ale wiem już, że jeśli ktoś posiada odpowiednie przygotowanie i uprawnienia, może formą świadomie manipulować.

wiersze mistrza Zhai Weichiana

Zawsze fascynowały mnie klasyczne teksty w formie poetyckiej, opisujące zasady praktyki. Często były niejasne, a przez to tajemnicze i niosły obietnicę dostępu do wiedzy niemal magicznej. Działały też dobrze na młode dziewczęta — szczególnie jeśli potrafiłeś wydukać coś w pseudochińskim, z odpowiednio mądrą miną. Wiadomo, młodzian z gitarą miał zawsze większe szanse niż ten bez… Ale dość żartów — te poezje rzeczywiście zawierają sporo treści. Może nie są to objawienia, ale wskazówki – jak najbardziej.

Mistrz Zhai, komponując formę 37-ruchową, dołączył do niej również 37 wierszyków — po jednym do każdej sekwencji ruchowej. I, o dziwo, pomimo że niektóre ruchy w formie się powtarzają, wierszyków jest dokładnie tyle samo. Ale to już wcześniej pisałem: liczba trzydzieści siedem święta jest i nie będziesz miał przed nią liczb innych… i tak ma być.

Podniecanie się chińskimi oryginałami tych tekstów jest raczej bez sensu — chyba, że ktoś autentycznie ekscytuje się ideogramami. Na szczęście Andrzej Kalisz podjął się trudnego zadania ich przetłumaczenia i udostępnił je, również w formie nagrań. Ja z kolei pozwoliłem sobie opracować na ich podstawie wersję tekstową — zredagowaną, bo trudno czyta się stenogramy wypowiedzi mówionych.

Jeśli właśnie czytacie ten tekst, to znaczy, że został zaakceptowany i przekazany do druku.

Pierwsza sekwencja Tai Chi: Wprowadzenie do formy ręcznej

by Andrzej Kalisz

Mistrz Zhai Wei Chuan, opracowując skróconą wersję formy naszego stylu Tai Chi, stworzył formę złożoną z 37 sekwencji. Tradycyjna, długa forma Tai Chi zawiera aż 108 sekwencji, dlatego mistrz przygotował kilka skróconych wariantów, z których ten 37-sekwencyjny został uznany za główny.

Podczas tworzenia tej formy mistrz Zhai nadał każdej sekwencji specjalną, wierszowaną formułę. Formuły te pomagają nie tylko w zapamiętaniu układu, ale również podkreślają filozoficzne i techniczne aspekty praktyki.

W kolejnych tekstach będziemy omawiać każdą z tych formuł – poznając zapis chiński, (…) oraz polskie tłumaczenie.

---

Sekwencja pierwsza: Qi Shi (Rozpoczęcie)

Poniżej prezentuję najpierw krótką formułę towarzyszącą pierwszej sekwencji:

Formuła ta posiada wyraźny rytm i w pewnym stopniu także rym. Celowo została ułożona tak, by podkreślić brzmienie i płynność. Można zapisać ją w dwóch liniach, jednak cztery wersy lepiej oddają jej poetycki charakter.

---

Tłumaczenie formuły (wersja dosłowna):

„W sekwencji rozpoczynającej serce musi być spokojne, umysł skupiony.
Po otwarciu kroku obydwie stopy rozstawione są na szerokość barków.
Ruchowi rozpierania i podnoszenia obydwu rąk towarzyszy rozluźnione opadanie.
Przeciwieństwa yin i yang wzajemnie się przemieniają w ruchu góra–dół.”

---

Analiza formuły słowo po słowie:

1. Qi shi xin jing yi yao zhuan

• Qi shi – oznacza „sekwencję rozpoczynającą”.
• Xin – serce, jing – spokojny, cichy.
• Yi – umysł, intencja, wola.
• Yao – trzeba, musieć.
• Zhuan – skupienie, koncentracja.
  Znaczenie: „W pozycji początkowej serce powinno być spokojne, a umysł skupiony.”

2. Kai bu liang jiao li jian kuan

• Kai bu – otworzyć krok.
• Liang jiao – obie stopy (liang – dwa, jiao – stopy).
• Li jian kuan – na szerokość barków (jian – barki, kuan – szerokość).
  Znaczenie: „Pozycja stóp powinna odpowiadać szerokości barków.”

3. Liang shou peng tuo song chen ban

• Liang shou – obie ręce.
• Peng – siła rozpierania (jak obejmowanie).
• Tuo – unoszenie (jakby niosąc tacę).
• Song – rozluźnienie.
• Chen – opadanie.
• Ban – towarzyszyć.
  Znaczenie: „Obie ręce unoszą się i rozprężają, a ciału towarzyszy rozluźnione opadanie.”

4. Yin yang mao dun shang xia fan

• Yin, yang – przeciwstawne, komplementarne siły.
• Mao dun – sprzeczności, przeciwieństwa (dosł. „włócznia i tarcza”).
• Shang – góra, xia – dół.
• Fan – odwracanie, przemiana.
  Znaczenie: „Przeciwieństwa yin i yang przeplatają się i zmieniają – góra staje się dołem, a dół górą.”

---

Yin i Yang w praktyce Tai Chi

Warto zwrócić uwagę, że pojęcia yin i yang nie są bezwzględnie stałe. Ruch do góry może być yang, ruch w dół – yin. Jednak w danym kontekście coś, co zwykle uznaje się za yin, może też zawierać w sobie aspekty yang i odwrotnie.

Przykładowo:

• Ręce unoszące się – yang, ale jeśli dzieje się to w fazie rozluźnienia – może być to yin.
• Opadające ciało – yin, ale jeśli wiąże się z działaniem lub intencją – może być yang.

W każdej części ciała można odnaleźć jednocześnie elementy yin i yang – są one ze sobą powiązane i współistnieją w płynnym ruchu.

---

Podsumowanie

Pierwsza sekwencja formy Tai Chi nie tylko uczy podstawowych ustawień ciała i intencji, ale również wprowadza adepta w głębsze zrozumienie harmonii ruchu, balansu energii i filozofii yin-yang.

Choć wierszowane formuły nie zawierają wszystkich szczegółów technicznych, są cennym źródłem refleksji, pomagającym ukierunkować uwagę praktykującego na kluczowe aspekty ruchu, koncentracji i rozluźnienia.

Powyżej, dostępna jest także graficzna wersja formuły, która może służyć jako pomoc naukowa w utrwalaniu tekstu w języku chińskim i jego znaczenia.

---

Od KO: czy ciąg dalszy nastąpi… się zobaczy.

Stylu Hao według przekazu mistrza Zhai Weichuana możesz się uczyć w następujących szkołach

• Tai chi po polsku – zobacz więcej
• Akademia Yiquan – zobacz więcej

---

---